Redakcja "Studiów Pelplińskich" Plac Mariacki 7 83-130 Pelplin. www.studiapelplinskie.pl / email: studiapelplinskie@diecezja-pelplin.pl, tel. 58 536 5102

„Nisi credideritis, non intelligetis” – belief as natural cognition in the writings of St Augustine

Tomasz Stępień

UKSW Warszawa

 

 

Nisi credideritis, non intelligetis” –
belief as natural cognition
in the writings of St Augustine

 

 

 

 

 

Streszczenie

 

Słynne stwierdzenie fides querens intellectum, ma niewątpliwie swoje źródło w wersecie księgi Izajasza (7, 9). Werset ten jednak przysparza problemów interpretacyjnych, ponieważ w różnych wersjach językowych brzmi inaczej. W Wulgacie traci on zupełnie odniesienia do ludzkiego poznania (nisi credideritis, non permanebitis). Dla św. Augustyna, który dysponował łacińskim tłumaczeniem Septuaginty (nisi credideritis, non intelligetis), werset ten narzucał kontekst pewnych typów poznania.

Analiza źródeł stwierdzenia fides quarens intellectum pozwala zobaczyć, że w formule tej niekoniecznie musi chodzić o to, że autorzy chrześcijańscy (zwłaszcza starożytni) uważają za nieodzowne poprzedzenie poznania naturalnego nadprzyrodzoną wiarą. Wiara już w dialogach Platona oznaczała pewien typ poznania, które jest ze swej natury niedoskonałe, ale może prowadzić do poznania doskonalszego. Właśnie takie przejście od pistis do noesis obserwujemy już w słynnym micie jaskini z platońskiego Państwa.

 

Śledząc wypowiedzi św. Augustyna dotyczące rozumienia wiary, możemy stwierdzić, iż traktuje ją on nie tylko w znaczeniu nadprzyrodzonym, ale także jako pewien typ poznania naturalnego. Widać to w wielu jego tekstach, wśród których szczególnie wyróżnia się fragment De quantitate anime, w którym biskup Hippony pokazuje konieczność wiary, jako pierwszego kroku w poznaniu geometrii. Takie rozumienie wiary stawia w innym świetle system św. Augustyna, interpretowanego w literaturze przedmiotu jako autora, który uważał, że wiara w rozumieniu nadprzyrodzonym jest koniecznym warunkiem wszelkiego poznania Boga.

 

Słowa kluczowe: wiara, zrozumienie, Platon, Plotyn, św. Augustyn

 

 

 

Summary

Nisi credideritis, non intelligetis

Belief as a Form of Natural Cognition in St Augustine’s Writings

 

To summarise the paper, I would like to underline that placing belief at the beginning of the process of cognition is not a sufficient criterion to classify a thinker as a theologian or a philosopher. St Augustine is a good example of that. Such classification seems to perceive ancient writers from the contemporary point of view and ascribe to them the distinctions which did not exist in their ancient systems. This includes not only faith and reason but also the theoretical knowledge and the practical life which were inseparable in the entire classical tradition. The Bishop of Hippo was well aware of the role of a teacher who is essential on the path to knowledge. Augustine’s view proves how much he had inherited from the philosophers who saw themselves as guides for the beginners. Describing the process of going out of the cave, Plato himself listed belief or conviction as a type of cognition which is prior to knowledge of ideas. Plotinus granted even greater importance to belief because one needs to go above the Intellectual Principle. Greek philosophers did not think of the belief in terms of revelation but for St Augustine it was obvious that to attain any knowledge it is necessary to pass from belief to understanding. For instance, he applied the ancient model to explain the nature of geometrical figures as well as to the understand the content of the Holy Scripture. Just like his predecessors he saw this path of cognition in the context of the spiritual life which leads to the ultimate happiness of contemplating God.

 

Keywords:faith, belief, understanding, Plato, Plotinus, St Augustine

 

 

OSTATNI NUMER

STUDIA PELPLIŃSKIE TOM XLV

Rozprawy i przyczynki

Ks. Sławomir Kunka - Ojcostwo i św. Józef 11

Ks. Wojciech Niemczewski - Płynna religia 21

więcej...

INFORMACJE DLA AUTORÓW

Termin nadsyłania artykułów i recenzji do "Studiów Pelplińskich 2016" upływa z dniem 31 maja 2018 roku.

Teksty do publikacji przesyłać na adres:

Redakcja "Studiów Pelplińskich"
Plac Mariacki 7, 83-130 Pelplin
email: studiapelplinskie@diecezja-pelplin.pl

Copyright: Wydawnictwo Bernardinum Sp. z o.o.
ISSN 0239-4456, e-ISSN 2391-8713
Czasopismo indeksowane: Index Copernicus, CEJSH